فارسي (2)-  پيش دانشگاهي علوم انساني   ارديبهشت 1384                شماره 1

 

الف) خود آزمايي

 

1- با توجّه به ابيات زير ، به پرسش هاي داده شده ، پاسخ دهيد.

 

دلبر جان رباي عشق آمد                   سر بُر و سر نماي عشق آمد

 

عشق بي چار ميخ تن باشد                مرغ دانا قفس شكن باشد

 

جان كه دور از يگانگي باشد                 دان كه چون مرغ خانگي باشد

 

عشق را رهنماي و ره نبوَد                   در طريقت سر و كُله نبوَد

 

1-1- در بيت اول ، مقصود از « سر نما بودن عشق » چيست؟ 

 2-1- در بيت دوم ، شاعر به كدام ويژگي عشق اشاره دارد؟

3-1- در بيت سوم ، منظور از « يگانگي » چيست؟

  4-1- در بيت پاياني ، « سر و كُله » به چه معناست؟

 

                                  **************************************

 

2- در بيت زير تركيب ِ « بچّگان عنقا » مشبّه است يا مشبّه به ؟ وجه شَبَه اين تشبيه چيست؟

« تو گفتي آسمان درياست از سبزي و بر رويش

                                                           به پرواز اندر آورده است ناگه بچّگان عنقا »

 

3- يكي از ويژگي هاي سبك هندي ، كاربرد مضاميني عاميانه در شعر است ، در بيت زير اين ويژگي را مشخص كنيد.

 

« حيران اطوار خودم ، در مانده ي كار خودم       هر لحظه دارم نيّتي چون قرعه ي رمال »

 

4- در عبارت زير ، به اعتقاد سعدي ، بهترين ِ درويشان ، چه كسي است ؟

 

                     « بهين ِ درويشان آن است كه كم توانگر گيرد . »

5- با توجّه به بيت زير :

   « تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را    

                                              در سلسله شد دجله ، چون سلسله شد پيچان »

 

الف ) چه اشاره ي تاريخي در « سلسله ي ايوان » ديده مي شود؟  

ب) « در سلسله شدن » به چه معناست ؟

 

6- مقصود از « هفت بند گويي » چيست ؟

      

7- در شعر زير ، « دريا » نماد چيست؟

« اي آدم ها كه بر ساحل نشسته ، شاد و خندانيد!    يك نفر دارد كه دست و پاي دايم مي زند ، روي اين درياي تند و تيره و سنگين كه مي دانيد. »

 

8- معناي عبارت « با عشق كي توانم كوشيد ؟ » را بنويسيد.

 

9- در مصراع « در برگ ريز باغ ِ زهرا برگ كرديم » ، چرا شاعر خود را متّهم مي كند ؟

 

10- در ابيات زير ، شاعر از كدام « نوع توصيف » بهره گرفته است ؟

 

« به ابر پاره چو مه ، نور خويش افشاند             نظير پنبه ي آتش گرفته مي ماند

ز من مپرس كه كبكم خروس مي خواند             چو من ز حسن طبيعت كه قدر مي داند »

 

11- با توجّه به بيت زير حضور معشوق در حرم و دير ، كعبه و كليسا و با مؤمن و ترسا نشان دهنده ي كدام ديدگاه عرفاني است؟

 

                      « مستانه كاش در حرم و دير بگذري        تا قبله گاه مؤمن و ترسا كنم »

 

12- مقصود نويسنده از بيان حكايت ِ طنز آميز زير ، چه بوده است؟

 

          « شاعري مُهمل گو پيش جامي مي گفت : « چون به خانه ي كعبه رسيدم ، ديوان شعر خود رااز براي تيمّن و تبرّك در حجرالاسود ماليدم . »جامي گفت : « اگر درآب زمزم مي ماليدي بهتر بود! »

 

ب) معني و مفهوم شعر

 

معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد.

 

1- مهرگان دير در كشيد و سرما قوّت نكرد. 

                  

 2- نقش از روي كار باز خواند .

 

3- سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب ِ پيران مُسكِت باشد .

 

4- اين پيغامبر همه ي جهان بگيرد و مملكت عجم نيز به دست او برود.

 

5- خونت / با خون بهايت /  حقيقت / در يك تراز ايستاد

 

6- بنازم به بزم محبت كه آن جا                    گدايي به شاهي مقابل نشيند

 

7- سجده نتوان كرد بر آب حيات                  تا نيابم زين تن خاكي نجات

 

8- كريمان را به دست اندر ، دِرَم نيست             خداوندان نعمت را كَرَم نيست

 

پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1- هر يك از آثار مقابل از كيست؟        الف ) حديقة الحقيقه             ب) نون والقلم

 

 

2- دو ويژگي نثر كتاب ِ « تاريخ ِ عالم آراي عبّاسي » را بنويسيد.

 

3- بواسحق اطعمه ، شاعر قرن نهم ، اشعار طنز آميز خود را به تقليد از كدام شاعران سروده است؟

 

4- كتاب « قابوس نامه » از نمونه هاي موفّق نثر كدام دوره است ؟

 

ت) حفظ شعر

 

  هر يك از شعر هاي زير را كامل كنيد.

 

1- « كي بر اين كلبه ي طوفان زده سر خواهي زد           .............................................. »

2- « آي آدم ها كه روي ساحل آرام ، ................/موج مي كوبد به روي ساحل ِ خاموش . »

 

 

 ادبيات فارسي(2) پيش دانشگاهي    علوم انساني     ارديبهشت1383        شماره 2 

 

 

الف ) درك مطلب و خود آزمايي ( با توجه به ابيات زير به سؤالات« 1-7 » پاسخ دهيد.

 

هان اي دل عبرت بين از ديده عبر كن هان          ايوان مداين را آيينه ي عبرت دان

يك ره ز لب دجله منزل به مداين كن                   وز ديده دوم دجله بر خاك مداين ران

بيني كه لب دجله چون كف به دهان آرد            گويي ز تف آهش لب آبله زد چندان

از آتش حسرت بين بريان جگر دجله                   خود آب شنيدستي كآتش كندش بريان

تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را          در سلسله شد دجله ، چون سلسله شد پيچان

پرويز كنون گم شد زان گم شده كمتر گو            زرين تره كوبر خوان؟ رو كم تر كو ، بر خوان

 

1) معناي « ديده » در بيت اول چيست؟            

2) مفهوم كلي بيت اول چيست؟

3) منظور از « دوم دجله » در بيت دوم چيست و چه آرايه اي دارد؟

4) ضمير « ش » در « آهش » در بيت سوم چه نقشي دارد ؟ و مرجع آن كدام است ؟

5) بيت چهارم با كدام يك از دو تركيب مقابل ارتباط معنايي دارد؟ 

 الف) آب آتش فروز   ب) آتش آب سوز

6) در سلسله شدن يعني چه ؟                 

7) در مصراع دوم بيت آخر چه آرايه هايي وجود دارد؟

 

              ****************************************************

8) مقصود از « صفحه ي مينا » در قصيده ي وصف ابر چيست؟

 

9) « پيران نه بر جاي » در جمله ي ( با پيران نه بر جاي منشين ) يعني چه ؟

 

10) معناي امروزي « دير در كشيد » در جمله ي ( مهرگان دير در كشيد .) چيست؟

 

11) « نقش از روي كار باز خواند » يعني چه ؟

 

12) مصراع « هر شب كواكب كم كنند از روزي ما پاره اي »كدام مضمون عاميانه را در بر دارد؟

 

13) منظور از « خار » در مصراع ( چه سازم به  خاري كه در دل نشيند ) چيست؟

 

14) در بيت زير كدام آرايه وجود ندارد؟

« در دفتر زمانه فتد نامش از قلم / هر ملتي كه  مردم صاحب قلم نداشت »

 

1- استعاره                  2- تشبيه                       3- مجاز                         4- كنايه

 

15) كدام گزينه « حس آميزي » ندارد؟ 1

- فكر لذيذ                  2- رنگ اميد                     3- صداي سكوت           4- فكر سفيد

 

16) مفهوم نمادين « گود كبود » چيست؟

 

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

1) امشب اي ماه به درد دل من تسكيني        آخر اي ماه تو همدرد من مسكيني

 

2) حماسه ي چهار ده ساله ام               ديگر باران كلام مهربانش را بر من نمي بارد

 

3) در حضيض هم مي توان عزيز بود / از گودال بپرس

 

4) خورشيد را بر نيزه آري اين چنين است         خورشيد را بر نيزه ديدن سهمگين است

 

5) عشق بي چارميخ تن باشد              مرغ دانا قفس شكن باشد

 

6) فراغت با قافله نپيوندد و جمعيت در تنگ دستي صورت نبندد.

 

7) كي رفته اي ز دل كه تمنا كنم تو را           كي بوده اي نهفته كه پيدا كنم تو را

 

8) از مشاهير اين طبقه كه بعضي در اردوي معلا بودند ، گوي تفوق و رجحان از اقران مي ربودند.

 

ج) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1) مشهور ترين طبقه بندي « سبك » بر اساس نظريه ي كيست؟

 

2) « مجمع النوادر » نام اصلي كدام كتاب است؟ 

    

3- شعر « سر رشته ي آمال ها » يكي از غزل هاي .... صائب است.

 

            الف) اجتماعي         ب) سياسي          ج) عارفانه           د) انتقادي

 

4) ادبيات عاميانه بر چه اصولي استوار است ؟   

     5) خنده ي طنز ، خنده ي .... نيست.

            الف) تلخ                   ب) سرزنش           ج) دردناك           د) شوخي

 

شعر حفظي

 

1) مصراع دوم بيت مقابل را بنويسيد.

« تو هم اي باديه پيمان محبت چون من                  ..............................................

 

2) تكميل كنيد.

 « هر شب از حسرت ....... من و يك دامن اشك     تو هم اي ..................... پر از پرويني

 

 

 

 ادبيات فارسي (2)               رشته علوم انساني              تير 1384          شماره 3

 

الف ) خود آمايي

 

1) با توجّه به ابيات زير ، به پرسش هاي داده شده ، پاسخ دهيد.

 

اي دفتر حُسن تو را فهرست خطّ و خال ها       تفصيل ها پنهان شده در پرده ي اجمال ها

آتش فروز قهر تو ، آيينه دار لطف تو                  هم مغرب ادبارها ، هم مشرق اقبال ها

پيشاني عفو تو را پرچين نسازد جُرم ما            آيينه كي بر هم خورد از زشتي تمثال ها

سهل است اگر بال و پري نقصان اين پروانه شد 

                                                           كان شمع سامان مي دهد از شعله زرّين بال ها

 

هر چند صائب ، مي روم سامان نوميدي كنم

                                                            زلفش به دستم مي دهد سر رشته ي آمال ها

 

1-1- در بيت اوّل ، منظور از « خطّ وخال ها » چيست؟

 

2-1- با توجّه به بيت دوم ، چرا شاعر ، مغرب را به « ادبار » مشرق را به « اقبال »  تشبيه كرده است؟

 

3-1- شاعر در بيت چهارم ، به چه نكته اي مشهود در انديشه ي عرفا ، اشاره دارد؟

 

4-1- در بيت سوم ، مفهوم مصراع دوم ، نظير مصراع اول و در تأييد آن است ، كاربرد اين ويژگي  در سبك هندي چه ناميده مي شود؟

 

5-1- مفهوم كلي بيت سوم چيست ؟

                            

   6-1- در آخرين مصراع شعر بالا ، چه نوع تشبيهي ديده مي شود؟

 

2) در بيت زير مقصود از « صفحه ي مينا » چيست؟

 «به سان چندن ِ سوهان زده بر لوح پيروزه         به كردار عبير بيخته بر صفحه ي مينا » 

 

3) درعبارت « همچنين فصلي به فصل همي انداخت تا چهار سال برين بر آمد » ، معادل

امروزي ِ « برآمدن » چيست؟

 

4) با توجّه به بيت زير شاعر چرا خاك را « گرسنه چشم » مي داند ؟

 

« چندين تن جبّاران كاين خاك فرو خورده است

                                                        اين گرسنه چشم آخِر هم سير نشد ز ايشان »

 

5) عبارت « خسرو در اين پرگار عيب نقّاش كرده است » يعني چه ؟

 

6) با توجه به شعر زير منظور از « گود ِ كبود » چيست؟

 

«‌ آب را بلعيد در گود  كبود و هر زمان بي تابي اش افزون ، / مي كند زين آب ها بيرون ،/ گاه سر، گه پا »

7) مفهوم عبارت « فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگدستي صورت نبندد .»رابنويسيد.

 

8) در بيت زير خطاب « اي باد خزان » به كيست؟

 « تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان        گر خود انصاف كني مستحق نفريني »

 

9) منظور نويسنده از « قلم » در عبارت « با اين قلم نوشتم » چيست؟

 

10) در شعر زير ، منظور شاعر از « شانه هاي شهر » چيست؟

 

« حماسه ي چهارده ساله ي من / به پاي شوق خويش رفته بود و اينك / با شانه هاي شهر / برايم بازش آورده بودند »

 

11) با توجّه به بيت زير :

« روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد        بر خشك چوب نيزه ها گُل كرد خورشيد »

 

الف ) شاعر به كدام واقعه ي مذهبي -  تاريخي اشاره دارد؟ 

 ب) در مصراع دوم « خورشيد » استعاره از چيست؟

 

12) عبارت « عشق و مقصود كافري باشد » يعني چه؟

 

13) در بيت زير هر يك از واژه هاي « تشنه » و « ديوار »نماد چه چيزهايي هستند؟

 

                     « بر لب جو بود ديواري بلند             بر سر ِ ديوار تشنه ي دردمند »

 

14) عبارت كنايي ِ « آن روي كار بالاست » به چه معناست؟

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد.

1- با پيران نه بر جاي منشين .

                 

2- و اين پيغامبر كه در وجود آمده است به بلاغت رسد.

 

3- حيات از عشق مي شناس و ممات بي عشق مي ياب.

 

4- پينكي سحر هاي رمضان است كه خبط و خطا در تحريرات مي شود.

 

5- هرگز ديدي دست دغايي بر كتف بسته يا بينوايي به زندان در نشسته الّا به علّت  درويشي؟

 

6- در فكر آن گودالم / كه خون تو را مكيده است /  هيچ گودالي چنين رفيع نديده بودم

 

7- عجب نيست از گل كه خندد به سروي                كه در اين چمن پاي در گِل نشيند

 

8- خطّه ي خاك ، لهو و بازي راست                         عالَم پاك ، پاك بازي راست

 

 

9- از آتش حسرت بين بريان جگر دجله              خود آب شنيدستي كاتش كندش بريان ؟

 

پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي

 

1) « هزل و هجو » چه تفاوتي با « طنز » دارند ؟

   

  2) هر يك از آثار مقابل از كيست؟   الف) تمهيدات     ب) چهار مقاله

 

3) نيما با انتشار كدام شعر خود ، فضاي تازه اي در شعر فارسي آفريد؟

 

4) متن زير ، درباره ي كدام شاعر است؟

 

« از بزرگ ترين غزل سرايان دوره ي بازگشت محسوب مي شود كه تقليد او از شيوه ي سعدي و حافظ با چنان مهارت و صميميّتي همراه است كه گويي شاعر شيوه ي خاصي از خود ابداع نموده است . »

 

5) « پيچيدگي و ابهام بر اثر كثرت استعمال لغات عربي و تركي و مغولي » از مختصات چه نوع نثري است؟

 

6) عبارت زير را تكميل كنيد.

      « فرّخي سيستاني از شاعران مشهور سبك ِ ................. است. »

 

 

ت) حفظ شعر 

 

  ( هر يك از شعر هاي زير را كامل كنيد.)

 

1) امشب اي ماه به درد دل ِ من ..............                آخر اي ماه تو ........... من مسكيني

2) يك نفر در آب دارد مي سپارد جان / يك نفر دارد كه .....................................

 

 

 ادبيات فارسي (2) پيش دانشگاهي علوم انساني  خرداد 1382  جبراني             شماره 4

 

الف )‌ درك مطلب و خود آزمايي ( با توجه به اشعار زير به پرسش ها پاسخ دهيد.)

 

كي رفته اي كه ز دل تمنّا كنم تو را؟                      كي بوده اي نهفته كه پيدا كنم تو را ؟

غيبت نكرده اي كه شوم طالب حضور                    پنهان نگشته اي كه هويدا كنم تو را

با صد هزار جلوه برون آمدي كه من                        با صد هزار ديده تماشا كنم تو را

بالاي خود در آيينه ي چشم من ببين                      تا با حنبر ز عالم بالا كنم تو را

طوبي و سِدره گر به قيامت به من دهند                يك جا فداي قامت رعنا كنم تو را

 

1- مفهوم كلّي بيت دوم را بنويسيد؟

           

2- منظور از" صد هزار جلوه" در بيت سوم چيست؟

 

3- بيت « يار بي پرده از در و ديوار       در تجلّي است يا اولي البصار » با كدام بيت ارتباط معنايي دارد؟

 

4- تشبيهي را كه در بيت چهارم به كار رفته است ، چيست؟

 

5- محتواي كدام بيت به اين بيت سعدي نزديك است؟

گر مخيّر بكنندم به قيامت كه چه خواهي               دوست مار را و همه نهت فردوس شما را

 

6- « خورشيد » در بيت زير در مصراع دوم استعاره از چيست؟

« روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد            بر خشك چوب نيزه ها گل كرد خورشيد»

 

7- عبارت « عشق و مقصود كافري باشد » يعني چه ؟

 

8- معادل امروزي « رنگ بيخت » و « بي تمييز » را بنويسيد.

 

 9- عبارت كنايي « آب برداشتن چيزي » يعني چه ؟

 

10- در بيت زير دو آرايه ي ادبي بيابيد.

 « بيني كه لب دجله چون كف به دهان آرد         گويي ز تف آهش لب آبله زد چندان »

 

11- در عبارت« دست فكرت ارباب قلم به آن نمي رسد » دست فكرت چه نوع اضافه اي است؟

 

12- منظور از « فسرده » در بيت زير چيست؟

       « عاشقي را يكي فسرده بديد              كه همي خرد و خوش همي خنديد»

 

13- به نظر عرفا ، رسيدن به مرتبه ي توحيد چگونه ميسّر است؟

 

14- شكوفاترين دوره ي زبان و ادب فارسي در كدام سبك ديده مي شود؟

 

 

15- مشهورترين طبقه بندي سبكهابر اساس كدام نظريه است ؟ و ملك الشعرا بر چه مبنايي شعر فارسي را تقسيم بندي كرده است؟  

 

16- در مصراع « اي دفتر حسن تو را فهرست خط و خال ها » مقصود از خط و خال چيست؟

 

17- دريا در شعر « آي آدم ها » نماد ..... و در شعر عرفاني نماد ........ است.

 

18- در بيت « تو هم اي باديه پيماي محبّت چون من        سر راحت ننهادي به سر باليني » چه ايهامي ديده مي شود؟

 

19- مفهوم كنايي بيت زير چيست؟

« از دست ما بر ريگ صحرا نطع كردد            دست عَلمدار خدا را قطع كردند »

 

ب) معني و مفهوم شعر و نثر

 

1- سخن كز سوز دل تابي ندارد                   چكد گر آب از آن آبي ندارد

 

2- تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان           گر خود انصاف كني مستحقّ نفريني

 

3- پس مرا بدان اذلال و استهانت چرا دور فرمودي كردند؟

 

4- هواي روشن از رنگش مغبّر گشت و شد تيره         چو جان كافر كشته ز تيغ خسرو والا

 

5- ما بارگه داديم ، اين رخت ستم بر ما                بر قصر ستمكاران گويي چه رسد خذلان ؟

 

6- كاش آن قدر شاعر و قادر بودم كه دعاي سحر بخوانم بالمرّه در سِلك غافلين نمانم.

 

7- آب را بلعيده در گود ِ كبود و هر زمان ، بي تابي اش افزون ، مي كند زين آبها بيرون

 

8- عشق بي چار ميخ تن باشد                   مرغ دانا قفس شكن باشد

 

9- مذمّت اينان روا مدار كه خداوند كرم اند.

 

   

 

ادبيات تخصصي (2)               دوره ي پيش دانشگاهي                                شماره 5

 

 

الف : ابيات و عبارات زير را به نثر امروزي معنا كنيد.

 

1- چو گردان گشته سيلابي ميان آب آسوده         چو گردان گرد بادي تند گردي تيره اندروا

 

2- خداوند مُكنت به حق مُشتغِل                 پراگنده روزي پراگنده دل

 

3- بر دجله گري نو نو و از ديده زكاتش ده         گر چه لب دريا هست از دجله زكاتِ استان

 

4- پيشاني عفو تو را پرچين نسازد جُرم ما         آيينه كي بر هم خورد از زشتي تمثال ها

 

5- مملكت عجم نيز به دست او برود پس مملكت از شروان برسد.

 

6- سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب پيران مُسكِت باشد.

 

 7- اسباب تمنّع و علل ترفعّ در غايت ساختگي بود.

 

8- قريب هزار ناو هست پر آب و عَلف كه هر يكي لشكري را تمام باشد.

 

9- فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگ دستي صورت نبندد.

 

10- يكي تَحرمه ي عِشا بسته و ديگري منتظر عَشا نشسته.

 

ب) تاريخ ادبيات و دانش هاي ادبي

 

1- ويژگي هاي خاصّ سخن فرخي سيستاني كه وي را از ديگر شاعران معاصرش ممتاز كرده است چيست؟

 

2- نام اصلي چهار مقاله چيست و نويسنده ي آن چه كسي است؟

 

3- فنّ مقاله نويسي در زبان عربي به وسيله ي چه كسي بنيان گذاشته شد و چه كسي آن را كمال بخشيد؟

 

4- افراط در واقعه گويي باعث پيدايش چه مكتبي و مشهورترين شاعر آن چه كسي بود؟

 

5- قبل از خاقاني كدام شاعرِ عرب در مورد « ايوان مداين » قصيده اي سروده است؟

الف: كميت              ب) : المتنبّي                   ج: بحتري                   د: دغبل خُزائي

 

6- تحوّلات آغازين سبك عراقي در شعر كدام شاعران ديده مي شود؟

 

7- نخستين كسي كه اصطلاح سبك به معناي امروزي را در ادبيّات فارسي به كار گرفت چه كسي است؟

 

8- دو مورد از مختصات  زباني سبك خراساني را بنويسيد.

ج) درك مطلب

 

1- با توجّه به عبارت ِ « امّا با پيران نه بر جاي منشين كه صحبت ِ جوانان بَر جاي بهتر كه صحبت پيران نه بر جاي » نويسنده كدام خصيصه را نفي مي كند؟

  الف ) حُسن مُعاشرت      ب) سخن نابجا      ج) ناپرهيزگاري       د) برتري جوانان بر پيران

 

2- منظور از « واسطه ي عِقد»درعبارت «نصربن احمد كه واسطه ي عِقد آل سامان بود » در كدام گزينه آمده است؟

 

الف : اولين               ب: آخرين              ج: بزرگترين                د : پيرترين

 

3- منظور از « صميم » در عبارت « زيرا صميم دولت سامانيان بود . »‌ يعني: 

    الف) اوج         ب) دوستدار         ج) پايان                د) دشمن

 

4- «   كردن » به كدام معنا نيامده است؟

الف)چاره انديشي        ب)طرح و نقشه به كار بردن      ج) حيله گري       د) توانمندي

 

5- عبارت « رودكي قبول كرد كه نبض امير بگرفته بود و مزاج او بشناخته ، دانست كه با نثر با در نگيرد روي به نظم آورد.» كدام گزينه را تأييد مي كند؟

الف) تأثير و توانايي   ب) تأثير طبيعت شناسي    ج) تأثير سخن منثور      د) تأثير شعر

 

6- مفهوم كلي اين دو بيت سنايي با كدام گزينه تناسب معنايي دارد ؟

                  « ابلهي ديد اشتري به چَرا              گفت نقشت  همه كژ است چرا

                      گفت اشتر كه اندر اين پيكار           عيب نقّاش مي كني هشدار »

  الف) در كارگاه تكوين بر تلوين يك سر سوزن خطا نباشد.    

  ب) به جمال محاسن حضال هر چه آراسته تر بود.

   ج) خسرو در اين پرگار عيب نقّاش كرده است.               

     د) ديدار امثال تو بر مردم شوم گرفته اند.

 

7- منظور از « خيار » در عبارت ِ « انواع ميوه هاي ديگر همه خيار » يعني چه ؟

 

8- منظور از « بهار چين » در عبارت مهرات را بر بهشت ترجيح نهادي و از بهار چين زيادت آوردي . » چيست؟

 

9- ابيات زير را بخوانيد و به سؤالات پاسخ دهيد؟

 تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را

                                                در سلسله شهر دجله چون سلسله شد پيچان

 

 دندانه ي هر قصدي پندي دهد نو نو                 پند سر دندانه بشنو زين دندان

 گويي كه نگون كرده است ايوان فلك پيش      حكم فلك گِردان يا حكم فلك گردان

 

الف) دو آرايه در بيت اوّل پيدا كنيد.

                

ب) نوع « را »در مصراع اول بيت اول چيست ؟

 

ج) « در سلسله شدن » كنايه از چيست؟

 

د )‌« از بن دندان شنيد . » يعني چه ؟

 

 هـ ) منظور از « حكم فلك̗ گردان » و « حكم فلك گردان » چيست؟

 

د) خود آزمايي

 

1- نقش از روي كار باز خواندن يعني چه ؟

 

2- با توجه به بيت زير« ابرو آسمان » چگونه توصيف شده است؟

 « تو گفتي گرد ِ ز نگار است بر آيينه ي چنيني   

                                                     تو گفتي موي سنجاب است بر پيروزه گون ديبا »

 

3- نوع تشبيه را در بيت زيركه توصيف ابر است، بنويسيد.

«  ببرّيد و ز هم بگسست و گردان گشت بر گردون

                                                                     چو پيلان پراكنده ميان آبگون صحرا »

 

4- مقصود از « بهره ي خويش از جواني بر حَسَب طاقت خويش بردار . » چيست؟

 

5- نوع تشبيهات مصراع ِ « مير ماه است و بخارا آسمان » را بنويسيد؟

 

6- مفهوم كنايي « عِنان طاقت از دست تحمّل رفتن » يعني چه ؟

 

 7- مفهوم كنايي « سلسله ي خصومت جنباندن » چيست؟

 

8- واژه ي « نَمط » با كدام گزينه تناسب معنايي دارد؟

 الف: نَسَق            ب: باسِق                ج: نَعت                  د: نطع