سئوالات امتحان درس : ادبیات فارسی ( 3 )

مدّت امتحان :  75 دقیقه

سال : سوم نظام جدید متوسطه  رشته : علوم تجربی – ریاضی فیزیک

تاریخ امتحان : 23/03/1387

دانش آموزان و داوطلبان آزاد سراسر کشور در خرداد ماه سال تحصیلی 1386 – 1387

اداره ی کل سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

سئوالات

نمره

الف

1

ابیات و عبارات زیر را به نثر روان برگردانید .

بادهای تند گاهی قیه می کشیدند .

 

25/0

2

زرتشت او را کمر بسته ی خود کرده بود .

25/0

3

آری زمان فره جوانی را می پژمرد .

25/0

4

باز کشید از روش خویش پای .

25/0

5

گر به اقلیم عشق روی آری 

                      همه آفاق گلستان بینی .

5/0

6

کبوتران اشارت او را امام ساختند .

5/0

7

خم آورد بالای سرو سهی .

5/0

8

این ، صلت فخر است ، پذیرفتم و باز دادم که مرا به کار نیست .

75/0

9

به قهر یک قبضه ی خاک از روی جمله ی زمین برگرفت .

75/0

10

هر که شدت حلقه ی در ، زود برد حقه ی زر         

        خاصّه که در باز کنی ، محرم دروازه شود .

1

11

دایه ی ابر بهاری را فرموده تا بنات نبات در مهد زمین بپرورد .

1

ب

1

با توجه به عبارات زیر معنی لغات مشخص شده را بنویسید .

در خبر است از صفوت آدمیان .

 

25/0

2

آن چاکر را لت زدی .

25/0

3

از بس میل گرفت ، نصف تنش لَمِس شد .

25/0

4

بانگ وهزاهز و غریو برخاست .

25/0

5

این چه ژاژ است و چه کفر است و فُشار ؟

25/0

6

کبوتران در مطاوعت وی روزگار گذاشتندی .

25/0

7

در چهارسالگی پشت قاش زین نشستم .

25/0

8

بار امانت عاشقانه در سُفت جان کشد .

25/0

ج

1

خودآزمایی

در عبارت « پرده ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه ی روزی به خطای منکر نبرد . » به کدام صفات خداوند تأکید شده است ؟

 

5/0

2

نویسنده در عنوان داستان « گل دسته ها و فلک » چه ایهام لطیفی به کار برده است ؟

5/0

3

با توجه به بیت « وادی پر از فرعونیان و قبطیان است     /    موسی جلودار است و نیل اندر میان است » الف) منظور از « فرعونیان و قبطیان » چیست ؟            ب ) « نیل » استعاره از چیست ؟

5/0

4

در شعر « کاریز خوش دارد خیال کند   /  که رودها   /  تنها برای این هستند   /  که به او آب برسانند . » « کاریز»  نماد چه کسانی است؟

5/0

5

در بیت « این سر به مهر نامه ، بدان مهربان رسان       /     کس را خبر مکن که کجا می فرستمت . »  مقصود از  « نامه ی سر به مهر » چیست ؟

5/0

6

در بیت « راز نهان دار و خمش ، ور خمشی تلخ بود       /      آ« چه جگر سوزه بود ، باز جگر سازه شود .»  الف ) کدام کلمه ایهام دارد ؟              

ب ) مفهوم کنایی « جگر سوزه » چیست ؟

5/0

7

در بیت « کسی که نقطه ی آغاز هر چه پرواز است   /    تویی که در سفر عشق خطّ پایانی . » مرجع دو ضمیر « کسی » و « تو » را بنویسید .

5/0

8

بیت « چشم بگشا  به گلستان و ببین    /   جلوه ی آب صاف در گل و خار »  بیانگر کدام اصل مهم عرفانی است ؟

5/0

د

1

دانش های ادبی

نثر کتاب « سیاست نامه » جزو نثر ....................... محسوب می شود .

 

25/0

2

عبارت مقابل بیانگر کدام عنصر داستان است ؟  « فکر اصلی و مسلط  بر هر اثر است .»

25/0

3

نام پدید آورندگان آثار زیر را بنویسید .

الف ) برزیگران دشت خون      

   ب ) رجعت سرخ ستاره              ج ) تاریخ مسعودی

75/0

4

چه کسی کتاب « کلیله و دمنه » را از پهلوی به عربی ترجمه کرد ؟

25/0

5

در کدام نوع نقد ، منتقد به بررسی آرایه ها و زیبایی های ادبی می پردازد ؟

الف) نقد اخلاقی           ب ) نقدلغوی                      

  ج ) نقد فنی

25/0

6

در بیت « امیدها در دام حرمان درد می شد  /   بازار گرم عاشقی ها سرد می شود . » دو آرایه نام ببرید .

5/0

7

ادبیات عرفانی ما در حوزه ی کدام نوع ادبی قرار می گیرد ؟

25/0

8

مشهورترین اثر عبدالرحمان جامی چیست ؟ آن را به تقلید از کدام کتاب نوشته است ؟

5/0

ه

1

درک مطلب

مفهوم عبارت « استاد استدعای دست بوسی دارند .»  چیست ؟

 

5/0

2

با توجه به بیت « همی زور کرد این بر آن ، آن بر این   /   نجنبید یک شیر بر پشت زین .» مصراع دوم بیانگر چیست ؟

5/0

3

در عبارت « با اسفندیار با راه های خاکی نمی توان طرف شد . » منظور از« راه های خاکی » چیست ؟

5/0

4

مفهوم قسمت مشخص شده ی عبارت « آ« قدر حلقه به درها کوفتم تا عاقبت از بانک ملی سر در آوردم .» چیست ؟

5/0

5

با توجه به عبارت « چون حسنک بیامد همه برپای خاستند . بوسهل زوزنی بر خشم خود طاقت نداشت ؛ برخاست ، نه تمام و بر خویشتن می ژکید . » الف ) بوسهل زوزنی از هوادارن حسنک بود یا از مخالفان او ؟        ب ) کدام عبارت بیانگر این مطلب است ؟

5/0

6

در بیت « تو برای وصل کردن آمدی      /       نی برای فصل کردن آمدی .» خداوند در خطاب به موسی (ع) رسالت انبیا را چه می داند ؟

5/0

7

تقابل عشق و عقل در کدام یک از ابیات زیر مشهود است ؟

الف) مرا تا عشق صبر از دل برانده ست

          بدین امید جان من بمانده ست  .

 ب ) شود آسان ز عشق کاری چند  

                 که بود نزد عقل بس دشوار .

5/0

8

با توجه به بیت « یعنی کلیم آهنگ جان سامری کرد  / ای یاوران باید ولی را یاوری کرد . »

الف ) « آهنگ جان سامری کرد » یعنی چه ؟        

ب ) منظور از « ولی » در مصراع دوم کیست ؟

5/0

و

1

حفظ شعر

هرکاو شراب ................. روزی چشیده باشد           داند که سخت باشد ................... امیدواران .

 

5/0

2

بی وفا نگار من ، می کند به کار من                   

........................................................ .

5/0

 

 

 

 

 

سئوالات امتحان درس : ادبیات فارسی ( 3 )

مدّت امتحان : 80 دقیقه

سال : سوم نظام جدید  رشته : علوم تجربی و ریاضی فیزیک

تاریخ امتحان : 06/03/1381

دانش آموزان و داوطلبان آزاد  در خرداد ماه سال تحصیلی  80 – 81

اداره ی کل سنجش و ارزشیابی تحصیلی

ردیف

سئوالات

نمره

الف

1

معنی لغات : با توجه به عبارات و ابیات زیر معنی لغات مشخص شده را بنویسید .

و تخم خرمایی به تربیتش نخل باسق گشته .

 

25/0

2

بترس از جهاندار یزدان پاک  

             خرد را مکن با دل اندر مغاک .

25/0

3

هست در هر ثٌقبه آوازی دگر   

           زیر هر  آواز او رازی دگر .

25/0

4

پر و بالش به سان اخگر پاره های زرین برق می زد .

25/0

5

آن جا به رغم باد صبا می فرستمت .

25/0

6

رسیدگی به خلاف و خیانت و پی گیری جُنحه و جنایت .

25/0

7

هر چند که ملائکه در آدم تفرس می کردند نمی دانستند که چیست .

25/0

8

عاقبت از خامی خود سوخته   

                رهروی کبک نیاموخته .

25/0

ب

1

معنی ابیات و عبارات زیر را به نثر روان امروزی بنویسید .

پرده ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد .

 

5/0

2

نگویم که مرا سخت دربایست نیست .

5/0

3

من این نپذیرم و در عهده ی این نشوم .

5/0

4

پیکان را ایستانیده بودند که از بغداد آمده اند .

5/0

5

کبوتران اضطرابی می کردند و هر یک خود را می کوشید .

5/0

6

به قهر یک قبضه خاک از روی جمله  زمین برگرفت .

5/0

7

فراموش کردی تو سگزی مگر 

                 کمان و بر مرد پرخاشخر .

5/0

8

غرض من آن است که تاریخ پایه ای بنویسم و بنایی بلند افراشته گردانم .

5/0

9

دست هوا به رشته ی جان بر ،گره زده است 

             نزد گره گشای هوا می فرستمت .

75/0

10

و بدین گونه بودن خویش را به عنوان یک ملت ، در تند باد ریشه برانداز زمان ها خلود می بخشیم .

75/0

11

یار بی پرده از در و دیوار 

               در تجلی است یا اولی الابصار .

5/0

ج

1

دانش های ادبی

شرح زیر مربوط به کدام یک از انواع نثر می باشد ؟

    در این نوع نثر، سجع هایی متوالی ، لغات و ترکیبات و اصطلاحات دشوار و تکلفات فراوان به گونه ی افراطی به کار رفته است .

 

 

25/0

2

دو نمونه ی خرق عادت را در شاهنامه ی فردوسی نام ببرید .

5/0

3

کتاب (( آنا کارنینا )) نوشته ی کدام نویسنده ی روسی است ؟  ( حذف شده است )

25/0

4

اثر معروف (( نجم الدین دایه )) چه نام دارد ؟

5/0

5

در کدام یک ار ابیات زیر آرایه ی حسن تعلیل وجود دارد ؟

الف ) به پاس یک دل ابری ، دو چشم بارانی    / 

        پر است خلوتم از یک حضور نورانی .

  ب ) بشکن دل بی نوای ما را ای عشق          / 

       این ساز شکسته اش خوش آهنگ تر است .

 ج )  تویی بهانه ی آن که ابر ها می گریند        / 

      بیا که صاف شود این هوای بارانی .

 

25/0

6

کدام نوع ادبی بیانگر احساسات شخصی انسان است ؟

5/0

7

در بیت زیر چه آرایه ای ( لفظی ) به کار رفته است ؟

   تنگ است ما را خانه تنگ است ای برادر        /

      بر جای ما بیگانه ننگ است ای برادر .

5/0

8

چه کسی فیلم (( گاو )) را ساخت ؟

25/0

د

1

خود آزمایی

در بیت (( که ایرانیان را به کشتن دهم  

        خود اندر جهان تاج بر سر نهم . )) تاج نماد چیست ؟

 

25/0

2

در بیت (( دست در کش کرد با آتش خوش به هم   /   خویشتن گم کرد با او خوش به هم . )) مرجع ضمیر او چه کسی است ؟

25/0

3

با توجه به بیت (( جان گدازی اگر به آتش عشق   /   عشق را کیمیای جان بینی . )) به نظر شاعر چه چیزی به جان آدمی ارزش و اعتبار می بخشد ؟

5/0

4

در بیت (( جانان من اندوه لبنان کشت ما را    /  بشکست داغ دیر یاسین پشت ما را )) مراد از (( داغ دیر یاسین )) چیست ؟

25/0

5

مقصود از بیت زیر چیست ؟

 بر دل موسی سخن ها ریختند 

                      دیدن و گفتن به هم آمیختند .

25/0

6

 با توجه به عبارت (( ناگاه صیادی بدحال خشن جامه ،جالی بر گردن و عصایی در دست روی بدان درخت نهاد .)) نویسنده ، صیاد را چگونه توصیف کرده است ؟

5/0

7

با توجه به بیت (( جان یک نفس درنگ ندارد ، گذشتنی است     /    ورنه بدین شتاب چرا می فرستمت )) چرا شاعر در فرستادن پیک شتاب دارد ؟

25/0

8

مقصود از عبارات زیر را بنویسید .

   شاهین تیز بال افق ها بودم ، زنبوری طفیلی شدم و به کنجی پناه بردم .

75/0

9

با توجه به بیت به سئوالات پاسخ دهید .

    یعنی کلیم آهنگ جان سامری کرد           / 

          ای یاوران باید ولی را یاوری کرد .

 الف ) منظور از (( کلیم آهنگ جان سامری کرد )) چیست ؟

 ب )   منظور از (( ولی )) در مصراع دوم کیست ؟

 

 

25/0

25/0

10

در (( اسفندیار او را پیر کانا می خواند . )) کانا یعنی چه ؟

25/0

11

در عبارت مقابل (( لَمس شد )) یعنی چه ؟  

     نصف تنش لمس شد .

25/0

ه

1

درک مطلب

با توجه به عبارت « پرده ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه ی روزی به خطای منکر نبرد . » کدام صفات خداوند توصیف شده است ؟

 

5/0

2

مفهوم عبارت مقابل را بنویسید .                

    « سردی استاد از سنگینی نفسش پیداست . »

5/0

3

منظور از ترکیب مشخص شده در بیت زیر چیست ؟

        تو پرتو صفایی از آن بارگاه انس            / 

          هم سوی بارگاه صفا می فرستمت .

5/0

4

مفهوم کلی شعر زیر را بنویسید .

کاریز خوش دارد خیال کند    /     که رودها       / 

     تنها برای این هستند     /     که به او آب برسانند .

5/0

5

در دو بیت زیر چه مضمون مشترکی دیده می شود ؟

 الف ) کسی که نقطه ی آغاز هر چه پرواز است 

                       تویی که در سفر عشق خط پایانی .

  ب )  کنار نام تو لنگر گرفت کشتی عشق 

                بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی .

5/0

6

منظور از ترکیب مشخص شده در عبارت زیر چیست ؟            ( حذف شده است . )

    امپراتوری های بزرگ هم مثل آدم های ثروتمند معمولاً از سوءِ هاضمه می میرند .

5/0

7

با توجه به بیت زیر منظور از « سرگران دیدن » چیست ؟

    بی سر و پای گدای آن جا را          / 

       سر ز ملک جهان گران بینی .

5/0

8

« ما سرمون از پشت هم چشم داره . » کنایه از چیست ؟

5/0

و

1

حفظ شعر : بیت های ناتمام زیر را کامل نمایید .

با ............ بگویید احوال آب چشمم  

                تا بر شتر نبندد ................... به روز باران  .

 

5/0

2

چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی    

....................................................  .

5/0