|
نكته ها:
معلوم ومجهول ، افعال معين ، افعال دعايي ، حذف فعل و... |
|
نکته 531
اگر بخواهيم جمله اي را كه داراي فعل معلوم است به صورت مجهول درآوريم ابتدا فعل را متناسب با مفعول ، مجهول مي كنيم و آنگاه نهاد يا فاعل را حذف مي نماييم .
1- مجهول جمله ي ” دبير ورزش آنها را به تماشاي مسابقه خواهد آورد “ كدام است ؟ |
|
1) آورده خواهند شد
2) آورده شدند
3) آورده مي شوند
4) آورده خواهد شد |
|
2- مجهول جمله ي ” رضا آن كتاب را از روي ميز بر مي دارد “ كدام است ؟
آن كتاب ازروي ميز........... |
|
1) برداشته شد
2) برداشته مي شود
3) برداشته مي شد
4) برداشته شده است |
|
نکته 532
فعل مجهول فقط از فعل هاي گذرا به مفعول ساخته مي شود و فعل هاي ناگذر مجهول نمي شوند .
1- كدام يك از فعل هاي زير مجهول نمي شود ؟ |
|
1) دوخت
2) مي ديد
3) آموخت
4) مي آمد |
|
2- صورت مجهول فعل ” افتاد“ در كدام گزينه آمده است ؟ |
|
1) افتاده شد
2) افتاده مي شد
3) انداخته شد
4) انداخته مي شد |
|
نکته 533
فعل معين (=كمكي ) فعلي است كه براي صرف فعل اصلي به كار مي رود .
1- در كدام گزينه فعل معين به كار رفته است ؟ |
|
1) آرزو دارم كه همه با اسلام راستين آشنا شوند
2) خلق و خوي ناپسند را رها كنيد
3) دارم از پيش دوست مي آيم
4) هر چه نپايد دلبستگي را نشايد |
|
2- در كدام گزينه ” فعل معين “ هست ؟ |
|
1) تا باز كه او را بكشد آن كه تو را كشت
2) تا كس نكند رنجه به دركوفتنت مشت
3) چون تيغ به دست آري مردم نتوان كشت
4) حيران شدوبگرفت به حيران سر انگشت |
|
نکته 534
چنانچه يكي از افعال خانواده ي ” شايستن ، بايستن ، توانستن و يارستن “ با مصدر مرخّم يا مصدر كامل بيايند وجه مصدري را مي سازند در متون گذشته به اين افعال ” شبه معين “ مي گفتند
1- در كدام گزينه فعل كمكي ” وجه مصدري “ را ساخته است ؟ |
|
1) پايداري و استقامت ميخ / شايد ار عبرت بشر گردد
2) سپهر آيينه ي عدل است شايد/ كه هر چه از توبيند وانمايد
3) صد ملك دل به نيم نظر مي توان خريد/ خوبان در اين معامله تقصير مي كنند
4) گربه اقليم عشق روي آري/ همه آفاق گلستان بيني |
|
2- همه ي فعل هاي ماضي به جز ماضي ..... فعل معين يا كمكي دارند ؟ |
|
1) استمراري
2) التزامي
3) مستمر
4) نقلي |
|
نکته 535
چنانچه ماضي ساده قطعي بودن عملي را در زمان حال يا آينده نزديك نشان دهد به آن مضارع يا مستقبل محقّق الوقوع مي گويند .
1- با توجه به عبارت :” اگر شفاعت تو رد كند قضا كار خود بكرد و هيچ در مان نيست “ زمان فعل جمله ي ” قضا كار خود بكرد “ چيست ؟ |
|
1) ماضي بعيد
2) مضارع التزامي
3) ماضي ساده
4)مستقبل محقّق الوقوع |
|
2- در كدام گزينه مستقبل محقّق الوقوع وجود دارد ؟ |
|
1) باران مي باريد اما افق داشت روشن مي شد
2) نه اين طور نميشه بلند ميشي و واميستي
3) تفنگ را بنداز رو زمين ،تكون بخوري مردي
4) اين اسكناس را مي گيري و زود مي روي |
|
نکته 536
فعل هايي مثل :” كُناد ، دهاد ، مريزاد و ....“ كه در كتاب درسي شما آمده اند فعل دعايي به حساب مي آيند .
1- كدام فعل دعايي نيست ؟ |
|
1) زشت باديد
2) خدايتان بميراناد
3) پدرشان را مزد دهاد
4) آنان را ايستانيد |
|
2- در كدام گزينه فعل دعايي وجود دارد ؟ |
|
1) مردي را ديد به انواع فسق و فجور موجود چنان كه انگشت نماي شده بود
2) آن كس شيخ را گفت : خدايت در بهشت كناد
3) در نيشابور به محله اي فرو مي شد جمع متصوفه بيش از صدوپنجاه كس بازو به هم
4) شيخ نعره اي بزد وگفت :راست باز وپاك باز و امير باش |
|
نکته 537
اگر حـذف فعل بـه دليل تـكرار و بـراي پـرهيز از تكرار صورت گيرد آن را ” حذف به قرينه ي لفظي “ مي گويند اما اگر شنونده يا خواننده از سياق سخن به بخش حذف شده پي ببرد ” حذف به قرينه معنوي “ است .
1- در بيت زير چند فعل به قرينه ي معنوي حذف شده است ؟
” چرخ ار چه رفيع خاك پايت / عقل ار چه بزرگ طفل راهت “ |
|
1) سه فعل
2) دو فعل
3) چهار فعل
4) يك فعل |
|
2- فعل كمكي در كدام گزينه به قرينه ي لفظي حذف شده است ؟ |
|
1) به نام او كه نام او راحت روح است و پيغام او مفتاح فتوح
2) فصلي خواهم نبشت و پس به سر قصه شد
3) تو مو بيني و مجنون پيچش مو
4) به خدا كه گر بميرم كه دل از تو برنگيرم
نکته 538
زماني مي توان فعل را حذف كرد كه مشابه قسمت حذف شده در فعل جمله مجاور ديده شود در غير اين صورت حذف نادرست است .
1- كدام گزينه به ويرايش نياز ندارد ؟
1) آل بويه بغداد را فتح كرده و خليفه را بركنار و پسرش را به جاي او گماردند
2) كليات لايحه بودجه در جلسه ي امروز مجلس طرح و بررسي شد
3) گزارشات رسيده را بررسي و يادداشت كردم
4) همه ي نامه ها در جلسه ي شوراي دبيران مظرح و به تصويب رسيد
2- در كدام گزينه حذف به صورت نادرست انجام شده است ؟
1) آن ها حركت كردند و مانيز به دنبالشان
2) هواپيما فرود و مسافران را پياده كرد
3) صبح زود رسيديم و آنها زودتر
4) شهرميان دشت گسترده بود پر از دار و درخت
نکته 539
حذف نهاد جدا : نهاد جمله هاي هم پايه و ناهم پايه ي اول شخص و دوم شخص را هميشه مي توان به قرينه ي نهاد پيوسته حذف كرد مگر آن كه وابسته يا بدل همراه باشد يا تاكيدي در كار باشد .
1- حذف نهاد جدا ، در عبارت :” ما دانش آموزان كلاس سوم دبيرستان ، تقاضا مي كنيم كتاب هاي تازه اي براي كتابخانه تهيه كنيد “ به چه دليل ممكن نيست ؟
1) همراه بودن با بدل
2) عدم مطابقت با نهاد اجباري
3) همراه بودن با مضاف اليه
4) عدم مظابقت با قاعده ي واجي
2- حذف نهاد جدا در عبارت :” استاد فيزيك ، دانشگاه تهران در همايش بين المللي سخن راني كرد “ به چه دليل ممكن نيست ؟
1) همراه بودن با صفت
2) همراه بودن با مضاف اليه
3) همراه بودن با بدل
4) مطابقت نداشتن نهاد با فعل
نکته 540
درفعل هاي اسنادي بايد به معني و مفهوم افعال دقت داشته باشيم .
1- ” جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم او “ چه نوع فعل ماضي است ؟
1) استمراري
2) التزامي
3) ساده
4) نقلي
2- ” نيست “ در كدام گزينه فعل اسنادي نيست ؟
1) كار تباه كردي و گفتي تباه نيست
2) ميدان همت جهان خوابگاه نيست
3) يغماگراست چون تو كسي پادشاه نيست
4) يك مرد رزمجوي تورا درسپاه نيست
نکته 541
درفعل هاي ساده بن مضارع يك تكواژ است
1- كدام فعل مركب نيست؟
1)دوست داشت
2) ايمان آورد
3) غذا خورد
4) حل كرد
2- كدام فعل ساده نيست؟
1) سخن گفت
2) نگاه كرد
3) ناراحت شد
4) خشمگين شد
نکته 542
در فعل هاي مستمر افعــال خانــواده ي ” داشتن “ و در فعل هاي ماضي افعال معين ( ام ،اي،است،ايم،ايد،اند) وجود دارد .
1- ” داشت نوشته مي شد “ چه نوع فعل ماضي است ؟
1) مستمر
2) استمراري
3) التزامي
4) بعيد
2- در كدام گزينه فعل ماضي نقلي وجود ندارد ؟
1) چه فرهاد ها مرده در كوهها/ چه حلاج ها رفته بر دارها
2) به خون خود آغشته اند/ چه گل هاي رنگين به جويبارها
3) مهين مهرورزان كه آزاده اند/بريزند از دام جان تارها
4) همي گويم و گفته ام بارها / بود كيش من مهر دلدارها
نکته 543
بعضي از فعل ها برخلاف قاعده گذرا مي شوند .
1- همه ي گزينه هاي زير خلاف قاعده گذرا مي شوند به جز گزينه ي .....
1) افتادن
2) ترسيدن
3) آمدن
4) رفتن
2- شكل گذراي كدام گزينه با بقيه تفاوت دارد ؟
1) جهيدن
2) چكيدن
3) نشستن
4) پريدن
نکته 544
” تا“ هميشه حرف ربط و حرف اضافه نيست گاهي ممكن است ” صوت “ واقع شود .
1- در مصراع :” تا بر سر سبزه تا به خواري ننهي “ كدام كلمه را مي توان معادل ” زنهار و مواظب باش “ دانست ؟
1) تا
2) به
3) سر
4) بر
2- كلمه هاي كدام گزينه نام آوا هستند ؟
1) آه – واي
2) هان – زنهار
3) خرت خرت – شرشر
4) آفرين – احسنت
نکته 545
صوت كلمه اي است كه بدون نياز به فعل بيان كننده ي غرض گوينده يا نويسنده است .
1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ..... ” صوت “ به كاررفته است .
1) آه دست پسرم يافت خراش
2) بگفت ار من كنم در وي نگاهي
3) فريب جهان را مخور زينهار
4) هان اي عزيز فصل جواني بهوش باش
2- كدام كلمه اگر در عبارتي به كار رود در حكم فعل است و يك شبه جمله به حساب مي آيد؟
1) كاشكي
2) زينهار
3) قطعا
4) شايد
نکته 546
فعل مجهول از ” صفت مفعولي “+افعال خانواده ي ” شدن “ ساخته مي شود .
1- از مصدر ” كشيدن “ ماضي بعيد مجهول دوم شخص جمع كدام گزينه است ؟
1) كشيده شده ايد
2) كشيده مي شويد
3) كشيده شده بوديد
4) كشيده شده بودند
2- ” ديده شده باشند “ چه نوع فعل است ؟
1) ماضي التزامي
2) ماضي بعيد
3) ماضي التزامي مجهول
4) ماضي ساده
نکته 547
گاهي در ماضي استمراري بجاي جزء پيشين ” مي يا همي“ ي “ در آخر فعل مي آيد .
1- در عبارت :” آواز دادم غلامي را كه به من نزديك او بودي به هر وقت “ فعل جمله ي دوم چه زماني است ؟
1) ماضي استمراري
2) ماضي ساده
3) ماضي نقلي
4) ماضي بعيد
2- ” رزمندگان جبهه ي حق جان فشانده اند “ ، ”جان فشانده اند “ چه فعلي است ؟
1) ماضي ساده
2) ماضي نقلي
3) ماضي بعيد
4) ماضي مستمر
نکته 548
گاهي ممكن است در يك عبارت يا يك مصراع چند فعل ماضي يا مضارع قرار گيرد .
1- شعر : ” مي تراود مهتاب ،مي درخشد شب تاب / مانده پاي آبله از راه دراز / بردم دهكده مردي تنها “ كدام فعل ماضي را دارد ؟
1) نقلي
2) ساده
3) استمراري
4) التزامي
2- كدام گزينه جمله ي دو جزئي بدون فعل نيست ؟
1) سيگار كشيدن ممنوع
2) زندگي يعني تلاش
3) مرحمت شما زياد
4) عيدتان مبارك
نکته 549
فعل ممكن است داراي مفاهيم گوناگوني باشد.
1- از ”گشت “ در مصراع ” گرتونباشي يار من ، گشت خراب كار من “ كدام مفهوم بر مي آيد؟
1) مي گرديد
2) مي گردد
3) مي گشت
4) بگردد
2- فعل كدام گزينه دو وجهي نيست ؟
1) گسست
2) شكست
3) ريخت
4) دوخت
نکته 550
هر گروه اسمي از يك اسم به عنوان هسته تشكيل شده و ممكن است يك يا چند وابسته داشته باشد كه وجود هسته الزامي و وجود وابسته يا وابسته ها اختياري است .
1- در بيت زير چند اسم آمده است ؟
به اميد آنكه شايد برسد به خاك پايت / چه پيام ها سپردم همه سوز دل صبا را
1) هفت
2)هشت
3) نه
4) ده
2- در عبارت : ”به هر چهاردانش آموز شركت كننده در اردو يك اتاق مي دادند “ كدام گزينه هسته ي گروه اسمي است ؟
1) چهار
2) اردو
3) دانش آموز
4) شركت كننده |
